Quy hoạch đô thị để kiểm soát và chỉ đạo tiến trình phát triển của thành phố. Vậy quy hoạch đô thị là gì? Và các nội dung, chiến lược quy hoạch đô thị ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu xem Quy hoạch đô thị là gì?
1. Quy hoạch đô thị là gì?
Quy hoạch đô thị liên quan đến các hành động quản lý và tổ chức không gian sống trong thành phố. Những hành động này có thể bao gồm: việc thiết lập luật pháp, quy định nhằm kiểm soát sự phát triển; việc xây dựng và điều hành các cơ quan quản lý đô thị; xác định tiêu chuẩn, thực hiện quy hoạch và phê duyệt những kế hoạch này; thực hiện các dự án đầu tư phát triển đô thị; tiến hành nghiên cứu về các vấn đề đô thị; đào tạo nhân sự cho các cơ quan này; và trao đổi, thảo luận về các vấn đề liên quan đến đô thị, v.v…
Theo như quy định trong Luật Quy hoạch đô thị ban hành năm 2009, Đô thị được định nghĩa là khu vực có sự tập trung đông đúc của cư dân với mật độ cao.
Công tác quy hoạch đô thị diễn ra tại các trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế và văn hóa, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế và xã hội ở cấp quốc gia, khu vực hoặc tại các địa phương cụ thể.
Quy hoạch đô thị là hoạt động tổ chức không gian sống, kiến trúc, cảnh quan đô thị, và cả hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và xã hội, cùng với những khu ở nhằm tạo ra một môi trường sống lý tưởng cho cư dân trong các đô thị, điều này được thể hiện qua các đề án quy hoạch.
Quy hoạch phân khu là quá trình phân chia và định rõ các chức năng, chỉ tiêu sử dụng đất cho quy hoạch đô thị tại các khu vực, và lập mạng lưới các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong một khu vực đô thị để cụ thể hóa nội dung quy hoạch tổng thể.
Quy hoạch chi tiết là công việc phân chia và xác định chỉ tiêu cho việc sử dụng đất quy hoạch đô thị, đặt ra các yêu cầu về quản lý kiến trúc, cảnh quan cho từng lô đất; tổ chức công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình hạ tầng xã hội nhằm cụ thể hóa nội dung của quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung.
2. Vai trò của việc quy hoạch đô thị
Với tư cách là một công cụ quản lý chiến lược, quy hoạch đô thị không chỉ xác định các chỉ số liên quan đến không gian và kiến trúc, mà còn định hình việc phát triển các dự án đô thị, bao gồm việc sử dụng đất, phát triển cơ sở hạ tầng và tái cấu trúc xây dựng các khu đô thị mới.
Trên thực tế, quy hoạch đô thị là một quá trình cần sự cân nhắc và tính toán một cách bài bản, không chỉ đáp ứng những nhu cầu hiện tại mà còn dự đoán và sắp xếp để giải quyết những nhu cầu trong tương lai.
Việc phát triển đô thị thông qua quy hoạch không chỉ đảm bảo sử dụng đất một cách hợp lý mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển của các ngành kinh tế địa phương, từ thương mại đến công nghiệp và dịch vụ.
Hơn nữa, quy hoạch đô thị là một công cụ quản lý linh hoạt và hữu hiệu, không chỉ hướng dẫn nguồn vốn đầu tư mà còn giúp điều chỉnh hoạt động kinh doanh và sự phát triển đô thị theo hướng bền vững.
Nó cũng có vai trò quan trọng trong việc thiết lập và duy trì hệ thống cơ sở hạ tầng, bảo đảm cung cấp các dịch vụ công cộng một cách đầy đủ và hiệu quả, từ giao thông cho đến các tiện ích và dịch vụ khác.
3. Nội dung quy hoạch đô thị
- Dự đoán về sự gia tăng dân số;
- Phân vùng;
- Lập bản đồ và phân tích địa lý;
- Phân tích không gian công viên;
- Khảo sát nguồn cung cấp nước;
- Xác định mô hình giao thông;
- Nhận biết nhu cầu cung cấp thực phẩm, phân bổ dịch vụ chăm sóc sức khỏe và xã hội;
- Phân tích tác động của việc sử dụng đất.
Vị trí và ranh giới khu vực, cùng với các mối liên hệ tự nhiên và kinh tế – xã hội, có tác động đến khu vực quy hoạch được mô tả trên bản đồ với tỷ lệ phù hợp. Về các yếu tố tự nhiên, tình hình phân bố dân cư và việc sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cùng với hạ tầng xã hội… được thể hiện trên bản đồ quy hoạch với tỷ lệ 1/100.000, và bản đồ 1/250.000 cho các vùng liên tỉnh. Đối với các khu vực khác, tỷ lệ là 1/25.000 hoặc 1/50.000.
4. Chiến lược quy hoạch đô thị hiện nay
Nghị quyết 06-NQ/TW đã đưa ra một phương pháp tiếp cận đa dạng, tập trung vào cái nhìn dài hạn, toàn diện, có tính chiến lược, tôn trọng các quy luật của thị trường và nguyên tắc phát triển bền vững. Đây là yêu cầu rất quan trọng đối với chất lượng quy hoạch, nhằm hướng đến việc xây dựng và phát triển một hệ thống đô thị quốc gia bền vững và đồng bộ trong mạng lưới.
Điều này đảm bảo sự phân tầng, liên tục, thống nhất, đầy đủ và tích hợp trong hệ thống quy hoạch, đồng thời kết nối chặt chẽ với quy hoạch nông thôn. Quy hoạch đô thị và phát triển cơ sở hạ tầng cho các đô thị cần phải đi trước và cung cấp nguồn lực chính cho sự phát triển đô thị.
- Thứ nhất là quy hoạch đô thị chiến lược
- Thứ hai, quy hoạch sử dụng đất
- Thứ ba, quy hoạch tổng thể
- Thứ tư, tái quy hoạch đô thị
- Thứ năm, phát triển kinh tế
- Thứ sáu, quy hoạch môi trường
- Thứ bảy, quy hoạch cơ sở hạ tầng
5. Nguyên tắc khi quy hoạch đô thị
Trong quá trình quy hoạch đô thị, cần lưu ý một số quy tắc nhất định:
Các thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, thị trấn, thị xã và khu đô thị phải được xây dựng kế hoạch quy hoạch đô thị chung. Đồng thời, cũng cần đảm bảo rằng nó phù hợp với định hướng quy hoạch tổng thể của hệ thống đô thị quốc gia;
Các khu vực bên trong thị xã và thành phố phải được lập kế hoạch phân khu để cụ thể hóa những quy định chung. Điều này cũng sẽ là cơ sở cho việc lập quy hoạch chi tiết, đồng thời làm nền tảng cho việc xác định các dự án đầu tư xây dựng;
Các khu vực trong thị trấn, thị xã, thành phố khi thực hiện đầu tư xây dựng phải có kế hoạch chi tiết nhằm cụ thể hóa các quy hoạch phân khu, quy hoạch chung. Việc này sẽ là cơ sở để cấp phép xây dựng và lập các dự án đầu tư xây dựng;
Với các dự án đầu tư xây dựng được một chủ đầu tư tổ chức thực hiện quy mô nhỏ hơn 5ha có thể lập dự án đầu tư xây dựng mà không cần phải làm thêm bản quy hoạch chi tiết. Đồng thời phải đảm bảo được sự phù hợp với không gian kiến trúc với khung trực xung quanh và đầu nối hạ tầng kỹ thuật.
Ngoài ra phải đảm bảo tuân thủ, liên tục kế thừa và ổn định quy hoạch; Luôn luôn thống nhất các chiến lược quy hoạch ngành, lãnh thổ; Công khai quy hoạch đảm bảo sự tham gia của các cổ nhân, cộng đồng, cơ quan, tổ chức,… hài hòa giữa lợi ích người dân với lợi ích quốc gia, địa phương; Đảm bảo tính độc lập giữa Hội đồng thẩm định quy hoạch với Cơ quan lập quy hoạch.
